Merhaba arkadaşlar bu yayınımda bloom taksonomisinden bahsedeceğim.
Bloom Taksonomisi:
İlk olarak 1956 yılında Chicago Üniversitesi profesörü, Benjamin Bloom’un ‘Eğitsel Hedeflerin Taksonomisi’ olarak açıkladığı çalışma ile uzun yıllar eğitim sisteminde öğrencilerin algı ve öğrenme yapılarını geliştirerek üst düzeye çıkarılmak üzere yararlanılmıştır.
Öğretimde öğrencilerin üst düzey düşünme
becerilerini geliştirmek içi kullanılmaktadır.
Bloom taksonomisi de öğrenmenin birden fazla çeşidi olduğunu söyler ve eğitim aktivitelerinin üç alanını şöyle belirler;
1. Bilişsel taksonomi yani zihinsel aktiviteler
2. Duygusal alan yani duygusal ve tavırlardaki aktiviteler
3. Psikomotor yani fiziksel aktiviteler
1. BİLİŞSEL TAKSONOMİ
Bilgi : Önceden edinilen bilginin hatırlanması ve tanımlanması yani geri çağırınım olarak adlandırılabilir.
Kavrama: Konuların değişik sözcüklerle ifade edilmesi, materyalin özetlenmesi
veya açıklanması ya da öngörülerde bulunulması gibi beceriler bu
düzeye örnek verilebilir.
Uygulama : Önceden edinilen bir bilgiyi yeni koşullarda kullanabilmek olarak özetlenebilir.Matematik problemlerini bu kategoride ele alabiliriz.
Analiz : Elde olan verilerden mantıklı çıkarımlar yaparak çözmek,sonuç odaklı inceleme işlemi yapmak olarak özetlenebilir.
Sentez: Sentezci düşünme biçiminde öğrenciler bildiklerinden
orijinal, özgün bir ürün meydana getirmeyi öğrenir. Öğrenmenin
bireyin davranış, düşünüş ve duyuşlarını değiştirmeye başladığı
evredir.
Değerlendirme : Sorgulama diyebiliriz kısaca,bir bilgiyi doğru kriterleri seçerek sorgulamak.
2. DUYGUSAL TAKSONOMİ
Alma basamağı: Belirli bir nesne,fikir ya da uyarıcının farkına varmak,dikkat etmek ve duyarlı olma halidir. Farkındalık, almaya isteklilik kontrollü ve seçici dikkati kullanma söz konusudur.
Tepkide bulunma basamağı: Belli uyarıcılarla ilgilenme,onlara uygun ve bilinçli tepkilerde bulunma, uyarıcıyı arama ve önem verme, yardım etme, tartışmalara katılma, okuma yazma, rapor etme, kurallara uyma, tepkide uysallık, tepkide isteklilik, doyum sağlama gibi süreçlerden oluşur.
Değer verme basamağı: Bu düzeyde sınıflanmış davranışlar, yeterli derecede tutarlı ve istikrarlı olup, bir inanç veya tutum özelliği kazanır.taktir etme, olumlu tutum gösterme.bir olay ya da olguyu tercih etme, kabullenme, değere düşkünlük, adanmışlık, örgütlenme, paylaşma gibi süreçlerden oluşur.
Örgütleme Basamağı:Değerler sistemine yenilerini ekleyerek farklı değerleri bir araya getirme, kararlılık, savunma, formüle etme, sıralama, genelleme ve sentez gibi süreçlerden oluşur.
Kişilik Haline Getirme:Bireyin, alışılmış hallerde, duygusal rahatsızlık yaşamadan, benimsediği değerlerle tutarlı davranmasını gerektiren özellikleri içerir.
3. PSİKOMOTOR ALAN
Algı : Kısaca bir adım sonrasını tahmin etme olarak adlandırabiliriz ya da adım-sonuç ilişkisini kurabilmek
Yerleştirmek : Üretme sürecinin adımlarını sırasıyla belirler, hareket etmeye hazırlık denebilir.
Güdümlü yanıt : Pratik yapmak, deneyimlemek olarak özetlenebilir.
Mekanizma : Yeni öğrenilecek olan bilgiyi ve beceriyi kavramada ara safha olarak adlandırılır.
Karmaşık açık cevap : Edinmiş olduğu bilgilerle yeni bilgileri harmanlayarak otomatik performansla direk hareket etmek.
İcat etme : Edinmiş olduğu verilerle yeni verilere ulaşmak.
Bloom Taksonomisinin Yenilenmiş Hali
Bloom’un revize edilmiş taksonomisin özellikleri
şöyle sıralanabilir:
- Orijinal taksonominin oluşturulduğu yıllarda pek bilinmeyen “biliş üstü bilgi” kavramı bilgi basamağına eklenerek, taksonominin tek boyutlu yapısının iki boyutlu hale dönüşmesi sağlanmıştır. Bu, revize edilmiş taksonomideki en önemli değişimdir.
- Orijinal taksonomide yer alan “bilgi” basamağı “hatırlama” olarak revize edilip, taksonomi isim formdan fiil forma dönüşmüştür.
- Kavrama basamağı anlama, analiz basamağı çözümleme olarak adlandırılmıştır. Uygulama basamağı ise aynı konumunda kalmıştır.
- Sentez yapmanın değerlendirme yapmaktan daha zor olacağı fikrinin yaygın olarak kabul edilmesi nedeniyle, sentez basamağının yeri değerlendirme ile yer değiştirmiştir. Ayrıca, üst düzey düşünme süreçlerini daha çok vurgulayan yaratma kavramı en üst basamakta yer almıştır.
Neden Yenilenmiştir?
Bloom taksonomisinin
yenilenmesinin gerekçelerine ilişkin görüşler
şöyle toplanabilir:
1- Geçen zaman içinde
öğrenmenin nasıl gerçekleştiğine ilişkin yeni
bulgular ve oluşan yeni felsefeler, öğrenme
hedeflerinin yeniden düzenlenmesi gereğini
doğurması, programların sorgulanmasına ve
yeniden yorumlanmasına neden olmuştur.
2-
İlerleyen zaman sürecinde öğrenmeye ilişkin
yeni anlayışlar ve yapısalcı öğrenme kuramı
temelli öğretim anlayışının öne çıkması ile
Bloom taksonomisinin öğrenci merkezli üst
düzey bilişsel becerileri ölçmede yetersiz
kaldığının düşünülmesi. (Ayvacı ve Türkdoğan
2010).
3- Analiz ve değerlendirme
basamaklarının ne anlama geldiği konusunda tam
bir uzlaşının sağlanamaması.
4- Gerçeğe uygun
problemler ve projeler gibi etkinliklerin
taksonomiyle eşlenememesi. (Intel, 2011). 5-
Çocukların öğrenmedeki bireyselliğini,
dinamikliğini ve tüm öğrenmelerini açıklamada
yetersiz kaldığı düşüncesi.
Bloom Dijital Taksonomisi
Andrew Churches bloom taksonomisi aşamalarını günümüze uyarlayarak biraraya getirmiştir.Bunlara ise Bloom’un Dijital Taksonomisi adını vermektedir.
Kaynakça: